Een grote liefde van mij is Noorwegen 🇳🇴 … en muziek 🎶. Dus ik maak regelmatig combinaties van reizen en muziekfestivals/optredens van muzikanten. Eén van mijn favoriete artiesten is de Noorse zanger Sivert Høyem. Voor zijn herfstoptredens in Noorwegen maak ik graag een uitje naar Stavanger en Bergen.
Stavanger
Woensdagochtend 29 oktober vlieg ik naar Stavanger, voor een verblijf van twee nachten. Stavanger dankt zijn bestaan aan de oprichting van een bisdom in het begin van de 12e eeuw. Als oorsprong van Stavanger wordt het jaartal 1125 aangehouden. De eerste bisschop begon toen met de bouw van de kathedraal, de oudste stenen kerk in Noorwegen. Overigens wordt aangenomen dat Stavanger ook voor die tijd al als centrum fungeerde voor de regio. In de 17e eeuw werd Stavanger tot tweemaal toe getroffen door grote branden. Bovendien verloor de stad de bisschopszetel aan Kristiansand dat zich in die periode snel ontwikkelde tot het centrum van het zuiden. Pas in de 19e eeuw is er sprake van enige groei. De stad profiteert van de groei in de visserij (voornamelijk haring) en de scheepvaart. Er ontstaat een industriële ontwikkeling, waarbij conservering, vooral van visproducten, een belangrijke sector is. De stad groeit van bijna 4000 inwoners aan het begin van de 19e eeuw tot 36.000 aan het eind van de eeuw. In 1925 werd de stad bovendien opnieuw bisschopszetel voor de Noorse staatskerk. In 1969 werd voor het eerst olie gevonden in de bodem van de Noordzee. Die vondst was aanleiding voor een uitgebreid debat in Noorwegen welke stad het centrum van de olie-industrie zou worden. De voornaamste kandidaten waren Kristiansand en Stavanger. De uiteindelijke keuze voor Stavanger was het begin van een stormachtige ontwikkeling voor de stad, door dat dit tegenwoordig de belangrijkste economische sector is. Noorwegen behoort tot de grootste olieproducenten ter wereld. De conservenindustrie, tot in de jaren vijftig van de 20e eeuw de belangrijkste industrie, is inmiddels geheel verdwenen. Slechts een museum herinnert nog aan de bloei van deze industrie.
Arkeologisk Museum Stavanger
Ik ben hier eerder geweest en vind het een heel fijne stad om te zijn. Het is klein, ligt aan het water, veel witte houten huisjes, een prachtige omgeving met ruige kustlijn en fjorden. Ik slaap in een leuke knusse Airbnb, de eigenaresse is niet thuis, dus ik heb het rijk voor me alleen, wat een luxe!
Arkeologisk Museum Stavanger
Omdat ik de stad reeds eerder heb bezocht, heb ik niet echt een lijstje met zaken die ik wil zien en bezoeken, dus de eerste dag dwaal ik, helaas door de regen, what else is new, door de binnenstad. Veel Halloween versieringen, ook hier is de Amerikaanse commercie doorgedrongen helaas, echter stiekem wel sfeervol. Ook hangen er al kerstversieringen en -lichtjes, gezellig. Ik heb in ieder geval alvast mijn kerstkaarten voor dit jaar gekocht. In de avond doe ik wat boodschapjes, kook in het huisje een lekker maaltje van rendierenvlees en kijk een Noorse film op televisie. Op tijd oogjes toe, morgen wordt een lange dag.
Stavanger
Donderdag staat een bezoek aan Arkeologisk museum van de universiteit op het menu. Dit museum heb ik eerder bezocht en was toen zo onder de indruk dat ik nu graag weer een bezoek breng. Het is niet super groot, maar ze hebben een mooie verzameling vondsten uit de hele prehistorie van Rogaland, vanaf de eerste mensen die hier kwamen tot aan de middeleeuwen. En als je hier bent, bezoek dan ook hun café Ask og Embla, met heerlijke en betaalbare lunch met ingrediënten uit de omgeving, duidelijk met liefde gemaakt.
Sivert Høyem en gitarist Cato Salsa
In de middag fris ik me even op en eet snel een hapje en loop dan door het charmante oude deel van de stad (Gamle Stavanger) richting Konserthus, een prachtig modern gebouw met gebruik van veel hout en glas, mooi gelegen aan het water. Hier vindt vanavond het concert van Høyem en band plaats. Ik kwebbel alvast wat met de merch verkoopster en met de zaalwachten die de dranghekken aan het opbouwen zijn. Iedereen is ontspannen en vriendelijk, dat is weleens anders in Nederland. Ik ontmoet aan het begin van de rij een fan uit Engeland en we halen samen herinneringen op aan muziekfestivals in Engeland in de jaren 90. Langzaam druppelen er ook Duitse fans bij die ook altijd veel concerten van Høyem in Noorwegen (en elders) bezoeken en dus ‘bekenden’ zijn. Gezelligheid alom. Dan is het tijd voor deuren open en de sprint naar de eerste rij voor het podium. Het is een grote zaal, met een heel goede akoestiek. Persoonlijk een tikkie te groot en afstandelijk voor mijn smaak, ik heb liever kleine knusse zaaltjes, maar qua geluid en klimaatbeheersing is dit heel fijn en ik gun de band veel bezoeker en kaartverkoop. Waar bij het wachten eerder de tijd voorbij kroop, vliegt de bijna twee uur speeltijd om. Nog even tijd voor een afzakkertje en napraten in een café en dan oogjes toe, morgen weer op tijd op pad, bestemming Bergen.
Uitzicht vanaf de ferryboot
Vrijdagochtend pak ik de bus naar Bergen. Een koopje, 15 euro omgerekend! En wat een prachtige rit, langs de kust en met twee ferry’s, kom je 4,5 uur later aan in het centrum van Bergen. Een stad waar ik nog niet eerder ben geweest. Het staat bekend als toeristisch, duur en nat, de natste stad van Noorwegen, en ja dat heb ik ervaren ;-) Maar ook een wonderschone stad, want het is niet voor niets zo toeristisch. Bergen, de op een na grootste stad van Noorwegen, is een historisch pareltje aan de kust in Fjord-Noorwegen. Het is omringd door zeven bergen en iconische fjorden zoals het Sognefjord en Hardangerfjord. Nu heb ik daar geen tijd voor en het weer is ook veel te slecht om bijvoorbeeld Mount Fløyen te bezoeken, maar ach ik kom graag terug.
Bergen werd volgens de overlevering in 1070 gesticht door koning Olav Kyrre. Tot 1299 was het de hoofdstad van Noorwegen. Tegen het einde van de 13e eeuw kreeg het een prominente rol in het Hanzeverbond als Kontor. Handelaren van overzee kochten er voornamelijk stokvis. In 1665 vond tijdens de Tweede Nederlands-Engelse Oorlog de Slag in de Baai van Bergen plaats, tussen een Engelse oorlogsvloot aan de ene kant en een Nederlandse koopvaardij- en oorlogsvloot uit Oost-Indië en het Noorse garnizoen van Bergen aan de andere kant. De Engelsen werden uiteindelijk verslagen en moesten hun schepen terugtrekken, maar verloren geen schepen. Een kanonskogel die tijdens de slag insloeg in de Domkerk van Bergen is vandaag de dag nog steeds zichtbaar. Op 20 april 1944 werd een deel van de historische binnenstad rond het havengebied verwoest door de explosie van de omgebouwde Nederlandse vissersboot VL 103 Voorbode, die was volgepakt met dynamiet. Dit als stukje geschiedenis.
Ik kom in ieder geval goed en op tijd aan met de bus, lang leve het OV in Noorwegen, betaalbaar, schoon en op tijd. Door de miezer wandel ik naar de Airbnb, door een leuk gebied met veel vintage winkeltjes, “gelukkig” reis ik alleen met handbagage en kan dus niets kopen. De Airbnb is best een contrast met mijn verblijf in Stavanger, ik deel nu een appartement met badkamer en keuken met twee Italiaanse knullen, wel hebben we een eigen kamertje met eigenlijk alleen een bed en kale muren, maar hey het is goedkoop en ik slaap hier alleen maar (nou ja dat valt ook tegen want het is een super gehorig houten huis). Ach, voor mij is het belangrijkst een bed, keuken en douche. Ik wil zelf kunnen koken, want uit eten gaan is gewoon te duur in Noorwegen (voor mij). Bovendien vind ik het boodschappen doen bijdragen aan de hele ervaring. Dus helemaal prima, ik slaap thuis wel.
Bergen
Anyway, tijd om op te frissen en de stad in te gaan en richting concertzaal. Het is Halloween en onderweg kom ik veel versierde huizen en kinderen tegen die gaan trick-or-treaten. Enorm sfeervol, lopende door smalle straatjes met kinderkopjes en steegjes met oude traditionele houten huizen verlicht met pompoenen. Het is droog en niet koud, wat een cadeau! Dan doemt de USF Verftet op aan het water, een oude voormalige sardinefabriek gelegen aan de westkant van het schiereiland Nordnes, nu het grootste culturele centrum van Bergen. Het heeft het populairste openluchtrestaurant van Bergen met een prachtig uitzicht op de fjord. Dit is meer mijn soort zaal, oud, beetje shabby (zoals ik haha), vriendelijk personeel, ik mag binnen wachten, de Duitse fans druppelen ook binnen en we kletsen fijn bij zodat de tijd snel omvliegt. Het concert is fantastisch, het is strak uitverkocht en de temperatuur stijgt tot niveau sauna, maar wat een energie van de band en het publiek! Na het concert rollen we het café van de zaal in waar we napraten en de band ook gezellig een lange tijd blijft praten en drinken.
Christer Knutsen, gitarist en pianist
Nadat de band door de tour manager de bus in wordt gedirigeerd en de bar ook aanstalten maakt te gaan sluiten, lopen wij ook de nacht in. Ik wandel rustig en op een wolk van blijdschap terug naar mijn Airbnb en verbaas me over de grote hoeveelheid verklede mensen op straat, echt overvolle straten vol Halloween-vierders. Ik wordt aangeklampt door een dronken zombie en krijg een drankje aangeboden door Dracula. Haha nou ik werk voor Aidsfonds en drink geen ongetest bloed, dus nei takk ;-) Gelukkig vind ik zonder gaatjes in mijn nek, het bedje en maak niemand wakker in huis, want de Italianen hoor ik pas luidruchtig ergens in de vroege ochtend binnenkomen.
Bryggen, Bergen
Ja de ochtend, ik besluit met mijn katerige moeie kop op tijd het bed uit te kruipen om de stad te bewonderen. Na een flink bord havermout en een paar koppen koffie voel ik me half mens. Helaas is het weer inmiddels omgeslagen van zacht en droog naar heel heel veel regen en storm. Een paraplu heeft geen zin en een regenponcho blijkt ook overal heen te waaien, dus die weggegooid en maar gewoon zeiknat worden.
Eerst natuurlijk een bezoek aan het iconische Bryggen, het middeleeuwse bestuurs- en handelscentrum en de kern van Bergen, ligt aan de baai Vågen en staat sinds 1979 op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Er zijn diverse musea in Bergen zoals Troldhaugen, het voormalige huis van Edvard Grieg. Visserij en vishandel speelt van oudsher een rol van betekenis voor de stad, daarom is ook het Norges Fiskerimuseum hier gevestigd. Toeristisch, maar het blijft leuk die gekleurde pakhuizen.
Al snel vlucht ik voor het steeds slechter wordende weer Kode in, dit is een van de grootste musea voor kunst, ambachten, design en muziek in Scandinavië, gevestigd in verschillende gebouwen.
In Stenersen is een tentoonstelling van Georg Baselitz (geb. 1938), met bijna 250 werken is A Life in Print de meest uitgebreide presentatie van Baselitz’ prenten ooit.
In Permanenten de veelomvattende tentoonstelling Nordmandsdalen verkent onderwerpen als macht, materialen en kunst tijdens de absolute monarchie in Denemarken-Noorwegen in de 18e eeuw. In de periode 1764-1784 richtte koning Frederik V een beeldenpark op bij het paleis Fredensborg, met 70 beelden van Noorse, Samische en Faeröerse mensen. Nordmandsdalen, zoals het park bekendstaat, wordt vaak het eerste ‘democratische’ project in de Deens-Noorse kunstgeschiedenis genoemd, omdat de beelden een brede selectie van ‘gewone mensen’ vertegenwoordigden in plaats van de hogere klassen van de samenleving. Een minder bekend aspect van Nordmandsdalen is dat het project zijn oorsprong vond in Bergen, waar de postbode Jørgen C. Garnaas (1723-1798) een reeks houten poppen maakte waarop de beelden in het park waren gebaseerd. De tentoonstelling vertelt het verhaal van hoe de beeldjes van Garnaas van Bergen naar de koninklijke stad Kopenhagen reisden en werden omgevormd van houten poppen tot ivoor, zandsteen en het fijnste porselein.
Kode museum – tentoonstelling Nordmandsdalen
En tenslotte in Rasmus Meyers, de collectie van deze zakenman in een museum uit 1924. Over twee verdiepingen dwaalt je door de gouden eeuw van de Noorse kunstgeschiedenis, van 1880 tot 1905 en verder tot 1920. Hier vindt je ook de op twee na grootste collectie van Edvard Munch ter wereld. Maar ook werk van bijvoorbeeld Nikolai Astrup, J.C. Dahl and Harriet Backer
Rasmus Meyers collectie
Verder is er niet veel aan buiten, het weer wordt niet beter, dus de avond breng ik door met een beetje koken, eten en een goed boek.
Na de volgende dag weer een paar uur door een natte stad (waar bovendien alles dicht is, want zondag) te hebben gedwaald, ga ik op tijd naar de luchthaven, daar nog wat rondgelopen, gelezen en podcasts geluisterd en met vertraging (dank KLM) weer naar huis gevlogen en op Schiphol verblijd met een uitgevallen trein, hoera fijn weer in Nederland te zijn. Morgen weer werken.
Noorwegen, ik mis je, tot spoedig weer!
Vi ses!
