Terugblikkend op een mooi weekend in Zeeland (20 en 21 september 2025), met zaterdag het Oogstfeest van Swesaz (Nederland) en Traditie vzw (Vlaanderen).

Het is herfst, hoera! Ik ben een herfstkind en gek op de kleuren en geuren van dit jaargetijde.
Deze tijd is de tijd van Oogsten en voltooiing. In de herfst wordt zichtbaar wat in de lente is gezaaid en in de zomer gegroeid. Het is een tijd van plukken, verzamelen, afronden. Zowel letterlijk (eten, zaden, vruchten) als figuurlijk (projecten, inzichten, relaties). Dit betekent ook dat het tijd is om loslaten. Net als de bomen hun bladeren laten vallen, nodigt de herfst uit tot het loslaten van wat niet meer dient. Oude patronen, overtuigingen of ballast kunnen worden teruggegeven aan de aarde. Zelf ben ik ook altijd opgelucht als er weer ruimte is voor concentratie en ordening. Waar de zomer expansief en naar buiten gericht was, trekt de herfst de energie terug naar binnen. Er is meer behoefte aan structuur, helderheid en keuzes maken: wat neem je mee naar de winter, en wat laat je achter? Dit is bovendien een tijd van dankbaarheid en bezinning. Het vieren van de oogst en stilstaan bij overvloed. Er ontstaat een natuurlijke neiging tot introspectie en waardering voor wat er is geweest. En dit is wat we vandaag doen, samen, onder hoede van Nehalennia. Het duurt niet lang meer voordat het vaarseizoen voorbij is en maakt deze Godin van onze Noordzeekust zich op om naar binnen te keren, terug aan wal en veilig haar tempel in. Wanneer Nehalennia aan wal komt, danken we haar en vieren we de rijke oogst, als ware ze de patrones van de overvloed, die we letterlijk en figuurlijk in ons leven mochten verwelkomen.

Voor het eerst organiseren en dragen heidens initiatief Swesaz en Traditie vzw uit Vlaanderen samen een mooie dag die toegankelijk is voor maar liefst 30 gasten/belangstellenden, naast onze eigen leden.

De dag begon met een leuke en interessante rondleiding bij de Zoutziederij Zeeuwse Zoute. Al in de Romeinse tijd werd er in Zeeland zout uit de zee gewonnen. In de middeleeuwen groeide dit uit tot een ambacht. Zoutziederij Zeeuwsche Zoute blaast deze oude traditie na een aantal jaar van onderzoek weer nieuw leven in. Zeeuwsche Zoute vindt zijn oorsprong in het vissersdorp Bruinisse op Schouwen-Duiveland, gelegen aan het grootste nationale park van Nederland, de Oosterschelde. Het verhaal van het zout begint bij de oorsprong: het water uit de Oosterschelde. Dit wordt bij vloed gepompt uit de wateren bij Bruinisse waar het water extra gezuiverd is door mossels en oesterbanken. Vervolgens wordt het water extra gefilterd op microplastics en andere onzuiverheden zonder dat het zeezout zijn natuurlijke mineraalgehalte verliest. Daarna starten ze met indampen van het zeewater. Het zoute water wordt in kleinere, open zoutpannen ondergebracht. Hier verwarmen ze het water vervolgens een uniek proces tot de zoutkristallen: in de vorm van piramides die zich ondersteboven op het wateroppervlak kunnen vormen. Dit stadium is de ware ambacht van het zout maken. Door de kennis en ervaring met het met de hand oogsten van het zout weten ze precies wanneer de vlokken de juiste smaak en textuur hebben.Het is een mooi circulair bedrijf met heerlijke producten. We slaan gretig zoutjes in voor thuis.

Bij binnenkomst in de Zoutziederij was het nog heerlijk warm en zonnig, maar bij het naar buiten lopen begint het te druppelen en onderweg naar de Colijnsplaat vormen zich donkere luchten en forse buien. De tenten op het feestterrein worden door bikkels snel opgezet in de gietregen. Er ontstond een heerlijk plekje, inclusief stoelen en tafels, waar het prima toeven zou worden de hele dag. Wat een geweldige plek met enerzijds uitzicht over de jachthaven en anderzijds over zee waar een meter van de vloedlijn af het Nehalennia-godinnen-beeld van Lianne opgesteld was, turend over de zee. Ja, dit beeld dat daar stond om bezield te worden kwam steeds verder van de vloedlijn te staan en bij 20 meter raakte ze aan de zwem. Na enige aarzelingen, Nehalennia was al haast de baai uit richting Engeland, waren het onze grootste helden die uit de kleren gingen en Nehalennia deden terugkeren aan de vloedlijn, nog juist voor we compleet waren om de ceremonie te laten starten.

Op het strand werd een drie-voudig offer gebracht aan Nehalennia (turf; zwart van de bodem, schoonheid/ vuur; rood van het bloed, kracht/ rook van kruiden; wit van de hemel, wijsheid), zongen we een danklied en van de overvloedige oogst werd gedeeld door de offergemeenschap (brood en fruit).

 

Hierna werd Nehalennia binnen ons tentenkampement gebracht, verwelkomden we onze gasten en kregen we de eerste boeiende wetenswaardigheden over onze Laaglandse godin te horen. Vervolgens werd de eerste ronde van drie Nehalennia gerelateerde workshops aangekondigd: een trancereis (in het tempeltje), een creatieve workshop klei-oden en een diepe duik in het Indo-Europese verleden naar Nerviërs de initiatoren van de Nehalleniacultus en hun hellehond.

Ik koost voor een mooie diepe (letterlijk en figuurlijk) trance reis naar Nehalennia o.l.v. Dirkje van Stam van de Vos in de tempel. We ervoeren de diepte van de Noordzee en Nehalennia’s Hoorn des Overvloeds.
‘In deze begeleide trancereis daal je af naar de diepte van onze donkere Noordzee om de modder, de diepte en de kracht die daar schuilt te ervaren. Nehalennia’s altaarstenen werden ooit uit de diepe zee omhoog gehaald. Nehalennia’s ‘hoorn des overvloeds’ is een krachtig symbool van voorspoed en welvaart. Deze reis nodigt je uit om het donker te ervaren en ook naar de stroom van overvloed te bewegen. Tijdens deze trancereis ervaar je beide aspecten. De symboliek wordt herkend door je eigen onderbewuste en het is simpelweg een kwestie van ervaren hoe de verschillende kanten van Nehalennia zich aan jou laten zien. Dus laat je inspireren en laat je voeden.’

Het weer aan de kust was ons goed gezind de rest van de dag, al vanaf de begin ceremonie. Het eten dat iedereen rijkelijk had meegebracht kon zowel binnen als rond de tenten genuttigd worden en dat was super gezellig. Je moet je voorstellen dat sommige aanwezigen elkaar al lange tijd niet hadden gezien en zelfs waren er velen die elkaar nog nooit gezien hadden, een ontmoeting van oude en nieuwe bekenden. Er viel zeer veel te bepraten en heerlijk te genieten van al het drinken en eten onder fijne begeleiding van live muziek.

Toch lukte het om ook de tweede workshopronde in gang te zetten: een godsdiensthistorische kijk op de kosmische oerwateren, een zoutceremonie (in het tempeltje) en een workshop bewaren van oogst. Super ontroerend of interessant allemaal! Ik kies wederom voor een workshop in de tempel. Swesaz-voorvrouw Lianne geeft de zout-ceremonie. ‘Zout is van oudsher een kostbaar goed. Werd zout niet in de oudheid al door het Romeinse leger gebruikt om salaris (sal=zout) mee uit te keren? Wordt zout niet als zowel onmisbare smaakmaker en als conserveringsmiddel gebruikt? Het gebruik van zoutwater als geneesmiddel is niet ongekend. Voor verschillende kwalen is zout een goed middel om te reinigen en te herstellen, maar ook om beter te ademen en vrij te maken. Op de votiefstenen voor Nehalennia wordt meerdere malen melding gemaakt van zouthandelaren die aan haar offerden. Zeezout is als een tussenelement, als een samenvloeiing van water en aarde. Tijdens de Zoutceremonie werken we met de zuiverende werking van zout. Want zout werkt ook voor onze ziel, absorberend en zuiverend. Nu we de herfst in spiralen mag het zout absorberen wat je niet wilt meenemen en zuivert wat er achterblijft. Zoet water mag vervolgens hydrateren en voeden. Nehalennia, onze eigen Laaglandse Godin, is zoveel meer dan Godin van oogst en zeevaart. Met de aanraking van haar zoute water zuivert en zegent ze…’
Fijn om zaken af te wassen en inspiratie te ontvangen in de vorm van een orakelkaart. Ik trek “The Breads” en de kaart laat voeding voor de ziel zien, een goede oogst, en/of het vermogen om voor zichzelf en anderen te zorgen.

Door de geanimeerde gesprekken met elkaar die weer volop opgang kwamen na de tweede workshopronde vloog de tijd en toen moesten de weer droog geworden tenten met vereende krachten weer netjes in de aanhanger geladen worden en moest de door ons gemaakte zooi opgeruimd worden.

Dat was de voorwaarde om de processie te kunnen starten, naar haar tempel. Nehalennia werd nog eenmaal rond de tempel gedragen, we zongen nog eens het danklied voor haar en droegen haar toen binnen waar symbolisch de sluier over haar wilgen-tenengezicht werd gesloten).

We dronken nog een laatste heildronk uit de hoorn en zongen het traditionele slotlied van Traditie.

Wat een geweldig samenzijn, de ontmoetingen, de gedeelde wijsheid, de geraakte lagen in onszelf en de zuivering en bekrachtiging van onze eigen Laaglandse mysterieuze godin Nehalennia.

Laten we verbonden blijven in onze liefdevolle intenties voor Nehalennia, maar zeker ook met ons heidendom de Lage Landen in beweging brengen.

Na het afscheid nemen, rijden Karina en ik naar onze AirBnB in Middelburg. Over donkere wegen (want geen verlichting) komen we moe maar voldaan aan bij het huis. Dit was nog een licht hilarisch ontvangst. We belden aan, niemand deed open, weer bellen en kloppen, geen gehoor. We zien wel een televisie aanstaan, dus ik tuur door het raam en zie onze gastheer heerlijk ronkend op de bank, ik klop op het raam, geen respons. Wat nu? Maar wachten tot de man wakker wordt. Gelukkig duurt dat niet heel lang en worden we binnengelaten. We praten nog wat na en al snel gaan onze oogjes toe, terug naar onze dromen, naar de zee en Nehalennia.

De volgende dag hadden wij nog een dagje op Walcheren. We bezochten Middelburg (het Zeeuws Museum heeft nu een mooie tentoonstelling over archeologische sierraden https://www.zeeuwsmuseum.nl/nl/plan-je-bezoek/nu-in-het-museum/tentoonstellingen/actueel-en-verwacht/bodemjuweeltjes ) en Veere en daarna weer de weg naar Mokum terug waar wij in de late middag thuiskwamen. Met een vol hart en mooie nieuwe herinneringen.

Dank voor het lezen en jouw interesse. Mocht je nu ook een keer partij willen zijn van een openbare viering of wandeling, houd dan de websites van Swesaz (Nederland) en Traditie (

Vlaanderen) in de gaten (of hun socials).

Groetjes en tot ziens!

Charissa Gerdina

Bronnen: Swesaz en Traditie (socials)

Foto’s zijn van mijzelf en andere Swesazzers en mensen van Traditie, excuses, ik weet niet meer precies wie welke foto heeft gemaakt. Mocht je een vermelding willen of als ik het moet verwijderen, laat me weten. Dank allen!